Spread the love

 

Çalışma gücünün asgari %80’ini kaybetmiş bulunanlar birinci derece engelli, asgari %60’ını kaybetmiş bulunanlar ikinci derece engelli, asgari %40’ını kaybetmiş bulunanlar ise üçüncü derece engelli sayılmaktadır. Buna göre, engellilik indirimi, çalışma gücü kaybı olanların ücret ve/veya kazançlarına, girecekleri derecelere göre belirlenen miktarda indirimin uygulanmasıdır (GVK m.31).

Yetkili hastanelerce düzenlenen ve Merkez Sağlık Kurulunca değerlendirilerek çalışma gücünün asgari %40’ını kaybetmiş olduğu karara bağlanan engelli sağlık kurulu raporları vergi indirimi uygulamasında dikkate alınmaktadır. İşe girmek, engelli kimlik kartı almak, sosyal yardımlardan faydalanmak gibi değişik amaçlarla alınan ve Merkez Sağlık Kurulunca değerlendirilmemiş engelli sağlık kurulu raporlarına istinaden engellilik indiriminden yararlanılması mümkün değildir. Engellilerin başvuruları sırasında 2007 yılı ve sonraki tarihlerde ilgili yönetmeliğe uygun olarak düzenlenmiş raporlarının mevcut olduğunu beyan edenlerin bu raporları da Merkez Sağlık Kurulunca değerlendirilmek üzere kabul edilmektedir.

  • Vergi dairesi başkanlıkları veya defterdarlıklarca  yetkili  hastaneye  sevk edilmeleri sonucu alınan raporların Merkez Sağlık Kurulunca değerlendirilmesi sonucu  engellilik  indiriminden  yararlandırılması  gerektiği  kararlaştırılanlar, rapor tarihinden itibaren engellilik indiriminden yararlanabilirler.
  • Evvelce almış oldukları mevcut raporları  ile  başvuruda  bulunanlar  da, raporlarının  Merkez  Sağlık  Kurulunca  değerlendirilmesi  sonucu  engellilik indiriminden yararlandırılması gerektiği kararlaştırılanların başvuru tarihinden itibaren engellilik indiriminden yararlandırılmaları cihetine gidilmektedir.
  • İhtilaf aşamasında yargı  organları  vasıtasıyla  rapor  alan  engelliler yönünden son rapor tarihi,
  • Hakem hastane tayin edilmesi üzerine bu hastanelerden rapor alan engelliler yönünden rapor tarihi, esas alınmaktadır.

 

KİMLER ENGELLİLİK İNDİRİMİNDEN YARARLANIR?

Gelir Vergisi Kanunu’na göre engellilik indirimi uygulamasından;

 

  • Engelli ücretli,
  • Bakmakla yükümlü olduğu engelli kişi bulunan ücretli,
  • Engelli serbest meslek erbabı,
  • Bakmakla yükümlü olduğu engelli kişi bulunan serbest meslek erbabı,
  • Basit usulde vergilendirilen engelliler

Engelli kişinin tabi olduğu  çalışma  mevzuatı  veya  bağlı  olduğu  sosyal güvenlik mevzuatına göre bakmakla yükümlü sayılan kişiler, engellilik vergi indirimi uygulaması yönünden de bakmakla yükümlü sayılmışlardır. Öte yandan,  5510  sayılı  Sosyal  Sigortalar  ve  Genel  Sağlık  Sigortası Kanununun  3  üncü  maddesinin  10  numaralı  fıkrasına  göre,  bakmakla yükümlü olduğu kişi:

 

“5 inci maddenin birinci fıkrasının (b) bendi ile 60 ıncı maddenin birinci fıkrasının (c) bendinin (1), (2) ve (7) numaralı alt bentleri ile yedinci ve sekizinci fıkralarının dışında kalan genel  sağlık  sigortalısının,  sigortalı  sayılmayan  veya  isteğe  bağlı  sigortalı olmayan, kendi sigortalılığı nedeniyle gelir veya aylık bağlanmamış olan;

 

a) Eşini,

b) 18 yaşını, lise ve dengi öğrenim veya 05/06/1986 tarihli ve 3308 sayılı Mesleki Eğitim Kanununda belirtilen aday çıraklık ve çıraklık eğitimi ile işletmelerde mesleki eğitim görmesi halinde 20 yaşını, yüksek öğrenim görmesi halinde 25 yaşını doldurmamış ve evli olmayan çocukları ile yaşına bakılmaksızın bu Kanuna göre malul olduğu tespit edilen evli olmayan çocuklarını,

c) Geçiminin genel sağlık sigortalısı tarafından sağlandığı Kurumca belirlenen kriterlere göre tespit edilen ana ve babasını” ifade eder.

Engellilik  indiriminden  yararlanmak  isteyen  engelliler  aşağıdaki  belgelerle birlikte Vergi Dairesi Başkanlığı olan illerde ilgili Grup Müdürlüğüne, Vergi Dairesi Başkanlığı olmayan illerde ise Defterdarlıklara (Gelir Müdürlüğüne), Bağımsız  Vergi  Dairesi  bulunan  ilçelerde  Vergi  Dairesi  Müdürlüğüne, Vergi  Dairesi  bulunmayan  ilçelerde  ise  Mal Müdürlüklerine  bir  dilekçe  ile başvuracaklardır.

  1. Engelli Hizmet Erbabı İçin:
  • Müracaat formu – Dilekçe (EK: 1)
  • Çalıştığı işyerinden  alınacak  çalıştığına  dair  işveren  tarafından imzalanıp kaşelenmiş yazı (EK: 2)
  • T.C. Kimlik Numarasını içerir nüfus cüzdanı fotokopisi
  • İlgili yönetmeliğe uygun Sağlık Kurulu Raporu olanlar için rapor aslı veya noter tasdikli örneği ya da raporu düzenlemiş olan hastanece tasdikli örneği
  1. Hizmet Erbabının Bakmakla Yükümlü Olduğu Engelli Kişilerin

Müracaatları İçin:

  • Müracaat formu – Dilekçe (EK: 1)
  • Çalıştığı işyerinden  alınacak  çalıştığına  dair  işveren  tarafından imzalanıp kaşelenmiş yazı (EK: 2)
  • Bakmakla yükümlü kişinin ve engelli kişinin T.C. Kimlik Numarasını içerir nüfus cüzdanı fotokopisi
  • Bakmakla yükümlü olduğuna dair belge
  • İlgili yönetmeliğe uygun Sağlık Kurulu Raporu olanlar için rapor aslı veya noter tasdikli örneği ya da raporu düzenlemiş olan hastanece tasdikli örneği
  1. Engelli Serbest Meslek Erbabı İçin:
  • Müracaat formu – Dilekçe (EK: 3)
  • Vergi kimlik numarasını gösteren belge (Vergi levhasının fotokopisi)
  • T.C. Kimlik Numarasını içerir nüfus cüzdanı fotokopisi
  • İlgili yönetmeliğe uygun Sağlık Kurulu Raporu olanlar için rapor aslı veya noter tasdikli örneği ya da raporu düzenlemiş olan hastanece tasdikli örneği
  1. Serbest Meslek Erbabının Bakmakla Yükümlü Olduğu Engelli Kişiler İçin:
  • Müracaat formu – Dilekçe (EK: 3)
  • Vergi kimlik numarasını gösteren belge (Vergi levhasının fotokopisi)
  • Bakmakla yükümlü kişinin ve engelli kişilerin T.C. Kimlik Numarasını içerir nüfus cüzdanı fotokopisi
  • Bakmakla yükümlü olduğuna dair belge
  • İlgili yönetmeliğe uygun Sağlık Kurulu Raporu olanlar için rapor aslı veya noter tasdikli örneği ya da raporu düzenlemiş olan hastanece tasdikli örneği
  1. Engellilik İndiriminden Yararlanma Hakkına Sahip Basit Usulde

Vergilendirilen Engelliler İçin:

  • Müracaat formu- Dilekçe (EK: 4)
  • Vergi kimlik numarasını gösteren belge (Vergi levhasının fotokopisi)
  • T.C. Kimlik Numarasını içerir nüfus cüzdanı fotokopisi
  • İlgili yönetmeliğe uygun Sağlık Kurulu Raporu olanlar için rapor aslı veya noter tasdikli örneği ya da raporu düzenlemiş olan hastanece tasdikli örneği

Engelli sağlık kurulu raporuna; engellinin kendisi, velisi, vasisi veya raporu isteyen kurum tarafından itiraz edilebilir. İlgililer itiraz dilekçesi ve ilk engelli sağlık kurulu raporunun tasdikli bir örneği ile birlikte, bulunduğu ilin sağlık müdürlüğüne başvurur. İl sağlık müdürlüğünce, engelli sağlık kurulu raporu alacak kişi en yakın farklı bir engelli sağlık kurulu raporu vermeye yetkili hastaneye gönderilir. İtiraz edilen engelli sağlık kurulu raporu ile itiraz üzerine verilen engelli sağlık kurulu raporundaki kararlar aynı yönde ise engelli sağlık kurulu raporu kesinleşir.

 

Engelli sağlık kurulu raporlarının farklı olması durumunda, kişinin ikamet ettiği yere en yakın bir hakem hastaneye, kişi yeniden muayene edilmesi ve engelli sağlık kurulu raporu tanzim edilmesi amacıyla yine il sağlık müdürlüğü kanalıyla gönderilir. Hakem hastanenin engelli sağlık kurulunca verilen kararı kesindir.

 

Ayrıca vergi indirimi için Gelir İdaresi Başkanlığına intikal eden rapor sonuçlarına tekrar incelenmesi talebi ile müracaat edilebilir. Merkez Sağlık Kurulunun ilgili yönetmeliğin 10 uncu maddesine göre ödevlilerin itirazlarını inceleyerek; engellileri yeniden hastaneye sevk, haklarında ek rapor düzenletme ve hakem hastaneye sevk konularında yetkisi vardır. 31/07/2016 tarihli ve 29787 sayılı Resmi Gazetede yayımlanmış olan, “Olağanüstü Hal Kapsamında Bazı Tedbirler Alınması ve Milli Savunma Üniversitesi Kurulması ile Bazı Kanunlarda Değişiklik Yapılmasına Dair 669 sayılı Kanun Hükmünde Kararname”nin 106 ncı maddesi uyarınca Sağlık Bakanlığına devredilen askeri hastanelerce düzenlenen raporlar genel hükümlere göre işleme tabi tutulur.

Engellilerin çalışma gücü kayıp oranları, Merkez Sağlık Kurulunca, Gelir Vergisi Kanununa ve bu Kanun gereğince hazırlanan Yönetmeliğe göre belirlenmektedir. Engelli vatandaşların hastanelerden aldıkları ve ilgili müdürlükler vasıtasıyla Gelir İdaresi Başkanlığına gönderilen raporları Merkez Sağlık Kurulunca “Engellilik Ölçütü, Sınıflandırması ve Engellilere Verilecek Sağlık Kurulu Raporları Hakkında Yönetmelik” ve eki cetvellere göre incelenir. Merkez Sağlık Kurulunca tespit edilen çalışma gücü kayıp oranlarına göre belirlenen engellilik dereceleri Gelir İdaresi Başkanlığı tarafından engellinin başvurduğu Vergi Dairesi Başkanlığına veya Defterdarlığa bildirilir. Bu birimler tarafından da başvuru sahibine sonuç tebliğ edilir.

Merkez Sağlık Kurulu, Maliye Bakanlığı Başhekiminin başkanlığında, Sağlık Bakanlığınca görevlendirilen iki uzman hekim ile Çalışma ve Sosyal Güvenlik Bakanlığınca görevlendirilen bir uzman hekimden ve Gelir İdaresi Başkanlığının bir temsilcisinden oluşur. Merkez Sağlık Kurulu Gelir İdaresi Başkanlığı nezdinde görev yapmaktadır. Merkez Sağlık Kurulunun görevi engellilik indiriminden yararlanmak amacıyla hastanelerden alınan raporları inceleyip karar vermektir.

 

Merkez Sağlık Kurulunun çalışma şekli ve vergi indirimi için başvuracakların yapacağı işlemler bir Yönetmelik ile düzenlenmiştir. Merkez Sağlık Kurulu, ilgili mevzuat gereğince engellilik indirimi talebi ile gelen sağlık kurulu raporlarını;

 

  • Yetkili hastane tarafından düzenlenmesi,
  • İlgili yönetmelikte belirtilen bilgi ve şekle uygunluğu,
  • Yönetmelik ile oluşturulan sayıda kurul üyesince onaylanıp onaylanmadığı,
  • Rapordaki bilgi ve bulguların çalışma gücü kayıp oranı verilmesinde açık, kesin ve ayrıntılı olup olmadığı,
  • Teşhis ve tanının ilgili yönetmelik eki cetvellerle uyumlu olup olmadığı,
  • Çalışma gücü kayıp oranının yönetmelik eki cetvellere uygun olup olmadığı,
  • Balthazard formülünün doğru uygulanıp uygulanmadığı,
  • Raporun sürekli olup olmadığı hususunda konulan veya konulmayan, açıklamanın yönetmelik hükümlerine uyup uymadığı, hususlarında incelemekte olup, kesinlikle hastayı muayene etmemekte veya rapora yeni teşhis, bulgu veya tanı ilave etmemekte veyahut rapordan çıkarmamaktadır.

 

Bu açıklamalara göre; Merkez Sağlık Kurulu anılan Kanun ve Yönetmelikler ile tanınmış olan yasal yetki çerçevesinde ve mevzuata uygun olarak engellilerin vergi indiriminden yararlanıp yararlanamayacaklarına ilişkin değerlendirmeler yapmaktadır.

 

Merkez  Sağlık  Kurulu  kararını  verirken  raporlarda  yer  alan  laboratuvar bulgularını,  klinik  muayene  bulgularını,  engellilik  bulgularını  ve  konulan tanıyı ilgili Yönetmelik ekindeki cetvellere göre inceler. Kurul, raporlarda yer alan bulgular ve tanı ile Yönetmelik eki cetvellerde belirlenen çalışma gücü kayıp oranları arasında çelişki görürse re’sen ve nihai olarak karar vermeye yetkilidir.

 

Ancak, kurul gerek görmesi halinde bu raporları bir daha incelenmek üzere raporu veren hastaneye iade edebilir veya başvuruda bulunanın başka bir yetkili sağlık kuruluşuna gönderilmesini isteyebilir. Merkez Sağlık Kurulunca kararların doğru verilebilmesi için, raporda belirtilen ve Yönetmeliğe uygun yazılması gereken  laboratuvar,  klinik  muayene  ve engellilik bulguları ile tanının açık ve anlaşılır olması gerekir. Kurul bu bilgileri yetersiz görmesi halinde ilgili hastaneden ek bilgi istemektedir. Öte yandan, başvuruda bulunan kişiler Merkez Sağlık Kuruluna birden fazla rapor  ulaştırırlarsa  ve  bu  raporların  bulguları  ve  tanısı  aynı  ise  Kurul  bu raporları değerlendirmeye alarak kararını vermektedir. Ancak bu raporların bulguları  ve  tanısı  farklı  ise  Kurul  ilgiliyi  bu  raporların  birleştirilmesi  için hakem hastaneye sevk etmektedir. Yukarıda  açıklanan  düzenlemeler  ile  yetkili  sağlık  kuruluşlarından  alınan raporlarda  belirtilen  çalışma  gücü  kayıp  oranlarının,  raporlarda  belirtilen bulgulara  ve  tanıya  göre  doğru  olup  olmadığının  üst  kurul  olarak  görev yapan  Merkez  Sağlık  Kurulunca  incelenip  kararlaştırılmak  suretiyle  tespit edilmesi ile Türkiye çapında aynı bulgular ve tanı için verilen çalışma gücü kayıp  oranlarının  farklı  belirlenmemesi  ve  uygulamanın  adaletli  olması amaçlanmıştır.

Engellilik indiriminden yararlanmak isteyen vatandaşların diğer kurumların sevki  sonucu  aldıkları  raporlar  (rapor  aslı  veya  noter  tasdikli  örneği  ya da  raporu  düzenlemiş  olan  hastanece  tasdikli  örneği)  ilgili  yönetmelik hükümlerine ve ekinde yer alan engelli sağlık kurulu raporu formatına uygun olmaları durumunda engellilik indirimi yönünden de geçerlidir.

Herhangi  bir  şekilde  işyeri  değiştiren  ücretlilerin  daha  önce  işlem  tesis ettirdikleri müdürlüklere yeni iş yerlerinin adreslerini bildirerek buradan yeni işyerlerine  hitaben  yazı  almaları  yeterli  olacaktır.  Bu  engellilerin  yeniden rapor almalarına gerek yoktur. Bulundukları il sınırları dışına giden ücretliler

de aynı şekilde hareket edebileceklerdir.

Asgari geçim indirimi tutarının hesaplanmasında, ücretin elde edildiği takvim yılı başında belirlenen 16 yaşından büyük işçiler için uygulanan asgari ücretin yıllık brüt tutarı esas alınmaktadır. 2017 takvim yılı boyunca asgari geçim indirimi tutarının hesaplanmasında dikkate alınacak asgari ücretin aylık brüt tutarı ile yıllık brüt tutarı şöyledir:

 

2018  Takvim  Yılı  Başında  Geçerli  Olan Asgari Ücretin Aylık Brüt Tutarı 2.029,50 TL 

 

2018  Takvim  Yılı  Başında  Geçerli  Olan Asgari Ücretin Yıllık Brüt Tutarı (2.029,50×12=) 24.354,00 TL 

 

 

 

Asgari geçim indirimi yönünden yapılacak hesaplamalarda bu tutar 12 ay boyunca kullanılacaktır.

  • Asgari geçim indirimi mükellefin 18 yaşını veya tahsilde olup 25 yaşını doldurmamış çocukları  için  uygulanması    Bu  yaş  hadlerini aşmış  olan  ve  mükellefle  birlikte  oturan  veya  mükellef  tarafından bakılan bakıma muhtaç ve engellilik indiriminden faydalanan engelli çocuklar  için  asgari  geçim  indiriminden  yararlanılması  mümkün değildir.
  • Ücretlinin çalıştığı bakanlık ve bu bakanlığa bağlı olarak kurulan döner sermayeden aldığı ek ödemeler ile maaş ödemelerinin tek işverenden alınan ücret olarak  değerlendirilmesi  ve  bakmakla  yükümlü  olduğu çocuğunun  rahatsızlığı  nedeniyle  faydalanması  gereken  engellilik indiriminin ek ödemeler ile maaş ödemelerine ilişkin ücretler toplamına uygulanması gerekmektedir.
  • Ücretlilere yapılan  ilave  ödeme  ve  ikramiye  ödemeleri  de  Gelir Vergisi  Kanununun  61  inci  maddesi  hükmü  gereğince  ücret  olarak değerlendirileceğinden  söz  konusu  ücret  ödemelerinin  de  hizmet erbabının  asıl  ücretine  dahil  edilerek  engellilik  derecesine  uygun engellilik indirimi tutarlarının indirim konusu yapılması gerekmektedir.
  • Ücret geliri  elde  edenlerin  bakmakla  yükümlü  olduğu  engelli  kişi bulunması  halinde,  bu  kişiler  dolayısıyla  engellilik  indiriminden faydalanması mümkün bulunmaktadır.
  • Şirket ortağı  ve  yönetim  kurulu  üyesi  olan  bir  kimsenin  şirketten yapılan  huzur  hakkı  ödemeleri  ücret  niteliğinde  olduğundan  bu ödemelere engellilik indirimi uygulanacağı tabiidir. Ancak, kurumların idare meclisi başkan ve üyelerine verilen kar payları, menkul sermaye iradı olarak değerlendirileceğinden, sermaye payı oranında dağıtılan kar payına engellilik indiriminin uygulanması mümkün değildir.
  • Gerçek usulde  ticari  faaliyette  bulunanların  engellilik  indiriminden faydalanması mümkün bulunmamaktadır.
  • Basit usule  tabi  mükelleflerin  gelir  vergisi  matrahlarının  tespitinde, engellilik  derecelerine  göre  belirlenen  tutarları  gelir  vergisi beyannamesinde bildirilecek gelirlerden (yıllık olarak) indirim konusu
  • yapmaları mümkündür.
  • Emekli olarak  işten  ayrıldıktan  sonra  işyerinde  tekrar  çalışmaya başlayanlara  yapılan  ve  gelir  vergisi  tevkifatına  tabi  olan  ücretlere engellilik indirimi uygulanması mümkün bulunmaktadır.
  • Aylık dönemler itibariyle yapılan ücret ödemelerinin vergilendirilmesi sırasında, engellilik indiriminin aylık ücret matrahını aşan kısmı için herhangi bir vergi iadesi yapılması mümkün değildir.
  • Bankaların idari  kararı  sonucu,  tek  taraflı  iradesi  doğrultusunda banka  emeklilerine  yılda  bir  defa  karşılıksız  olarak  yapılan  kuruluş ikramiyesinin, Gelir Vergisi Kanununun 2 nci maddesinde yer alan gelirin unsurları kapsamında değerlendirilmediğinden bu ödeme nedeniyle engellilik indiriminden yararlanılması mümkün bulunmamaktadır.
  • Engellilik indirimi   uygulamasında   Merkez   Sağlık   Kurulunca değerlendirilen raporların asılları mükellefin başvuruda  bulunduğu vergi dairesi başkanlığına ya da defterdarlığa geri gönderilmektedir. Dolayısıyla, Başkanlığımız arşivinde rapor asılları mevcut değildir.
  • Mükelleflerin, engellilik indiriminden faydalanıyorken bu  haktan vazgeçmelerinde hukuki bir engel bulunmamaktadır.

Engellilik indiriminden yararlanan bir ücretlinin indirim nedeniyle gelir vergisi matrahının kalmaması durumunda gelir vergisi tevkifatı yapılamayacağı için asgari geçim indirimi uygulamasından yararlanması mümkün değildir.

 

Asgari geçim indirimi uygulamasında esas olan, ücretlinin vergi matrahının doğması ve bu matrah üzerinden de gerçek usulde gelir vergisi tevkifatının yapılmış olmasıdır.  Ancak, engellilik  derecesine  göre  engellilik  indirimi uygulaması  sonrasında  ücretlinin  gelir  vergisi  matrahının  kalması  veya  hizmet erbabına aylık maaş ödemesi dışında vergiye tabi olan ücret ve ücret sayılan  ödemelerin  yapılması  durumunda,  yapılan  gelir  vergisi  tevkifatını aşmamak üzere, ücretlinin asgari geçim indiriminden yararlanması mümkün bulunmaktadır.

 

Ayrıca, ödenecek asgari geçim indirimi tutarı aylık asgari ücret üzerinden hesap edilen  vergiden  fazla  olamayacaktır. Asgari  ücretin  2018  yılı  aylık hesaplanan gelir vergisi tutarı 258,76 TL olduğundan, asgari geçim indirimi 2018  yılında  258,76  TL’yi  aşamayacaktır.